Planeta marzeń - wszyscy programujemy

Edukacja wczesnoszkolna

Cel główny realizacji zajęć

Ukształtowanie umiejętności programowania
z wykorzystaniem aplikacji cyfrowych.

Cele szczegółowe

 

Uczniowie po zakończonych zajęciach:

  • znają etapy planowania/programowania zdarzeń/działań/stanów prowadzących od stanu wyjściowego do stanu pożądanego;
  • wskazują sytuacje życiowe, gdzie może być przydatne programowanie;
  • opracowują algorytmy prowadzące do rozwiązania problemu – zaprogramowanie poruszania się wirtualnym statkiem kosmicznym;
  • potrafią zbudować wirtualny statek kosmiczny – na bazie dostępnych części robota;
  • prezentują umiejętność komunikowania się w środowisku cyfrowym;
  • żywią przekonanie, że planowanie/programowanie własnych działań jest ważne dla każdego w wielu sytuacjach życiowych.

Cele niespecyficzne

 

Uczniowie:

  • są przekonani o konieczności uzasadniania swoich ważnych decyzji życiowych;
  • znają graniczne planety oraz wszystkie planety naszego Układu Słonecznego oraz charakterystyki sposobu poruszania się zwierząt w kontekście środowiska ich życia;
  • wyrażają własnymi słowami przypuszczalne piękno Kosmosu…;
  • efektywnie komunikują się w grupie pracy.

Materiały i narzędzia wykorzystywane w toku realizowanych zajęć (w tym narzędzia technologiczne)

 

Materiały dla ucznia:

  • plansze papierowe/kartonowe, arkusze np. do flipcharta;
  • zestaw materiałów do wykonania dwu- lub trójwymiarowego modelu Planety Marzeń, w tym kredki, markery, tektura;
  • obiekty typu: Ziemia, satelity, kometa, gwiazda – dwa zestawy na grupę;
  • zestaw elementów do konstrukcji statku kosmicznego –
  • (rakiety), poruszającego się na planszy graficznej (jeśli przewiduje się budowanie/rysowanie statku kosmicznego) lub obiekt kartonowy – rakieta.
  • Materiały dla nauczyciela:
  • programowanie – omówienie, definicje oraz przykłady; instrukcje dotyczące programowania konkretnych – potrzebnych na lekcji – aplikacji cyfrowych;
  • algorytm – definicje adekwatne dla poziomu III klasy szkoły podstawowej; jak o nim rozmawiać z uczniami edukacji wczesnoszkolnej;
  • wskazówki/omówienia nie do analizy słów/pojęć – procesja itd…, pro-.., - gram oraz pro-gram; przykładowe pytania….
  • przykładowe pytania inspirujące i kierujące myśleniem oraz pracą nad Planetą Marzeń;
  • -  aplikacja cyfrowa – Lot statku kosmicznego na Planetę Marzeń -wraz z instrukcją programowania; plansza ilustrująca drogę od Ziemi do Planety,
    z przedstawieniem planet pośredniego lądowania
    (z opisem warunków na tych planetach);

Lekcja wprowadza uczniów w procedurę planowania/programowania. Uczniowie pod kierunkiem nauczyciela a) projektują planetę marzeń – jak powinna/mogłaby wyglądać taka planeta, następnie  b) podejmują próbę zaprogramowania poruszania się wirtualnego statku kosmicznego do Planety Marzeń (od stacji do stacji), sterowania jego startem i lądowaniem.

Wprowadzenie do zajęć

TU I TERAZ – BURZA MÓZGÓW

 

Nauczyciel zadaje wielokrotnie pytanie uczniom „Gdzie jesteśmy”? W widocznym miejscu na tablicy, ekranie, flipcharcie rysuje duże koło w lewej części ekranu. W kole notuje każdą propozycję uczniów w widocznym miejscu na tablicy, ekranie, flipcharcie. Notatki można wykonać w formie zarówno graficznej jak i tekstowej. Motywuje wszystkich uczniów do aktywności.

 

Nauczyciel wyznacza w ten sposób sytuacją wyjściową tj. TU I TERAZ. Wśród propozycji mogą pojawić się takie pomysły jak: szkoła, klasa, przy biurku, pod sufitem, na krześle, na stole, przy ulicy Wrocławskiej, w Polsce, w Nowym Tomyślu, w Wielkopolsce, na Świecie, na Ziemi itp.

 

Nauczyciel zadając to samo pytanie uczniom doprowadza ich do opisu miejsca aktualnego pobytu, adresów itp. Dobrze aby na tablicy pojawiło się ok. 20 haseł.

Faza wstępna – aktywacja

Nauczyciel zaprasza uczniów do narysowania, pokolorowania a następnie wycięcia z tektury własnej planety. Zadanie można wykonać również inną techniką, aby uzyskać efekt przestrzenny.

 

WAŻNE! Rysunki/obiekty powinny być wykonane samodzielnie.

 

Nauczyciel  inspirując uczniów  pytaniem „Gdybyś był intergalaktycznym podróżnikiem jak wyglądała by Twoja planeta?” Doprowadza ich najpierw do pomyślenia o swoich marzeniach, co do wyobrażonego miejsca pobytu na rajskiej planecie.

Być może należy zasugerować, że planeta może wyglądać jak to, co lubią najbardziej. Może mieć dowolny kształt, formę, kolor, a nawet smak.

Projektowanie planety marzeń – zajęcia manualne

Uczniowie łączą się w pary. W parach nie mogą znaleźć się uczniowie, którzy siedzieli obok siebie. Uczeń A nie pokazując obrazka swojej planety opisuje za pomocą słów jak wygląda jego planeta. Uczeń B na podstawie tych informacji rysuje i koloruje planetę marzeń ucznia A. Uczeń B może zadawać pytania.

Następnie zamieniają się rolami. Uczeń B opowiada uczniowi A jak wygląda jego planeta. Na zakończenie uczniowie oglądają i porównują swoje obrazki układając obok siebie obrazek oryginalny z obrazem powstałym dzięki opisowi.

Rysowanie „ze słuchu” – zajęcia manualne

Nauczyciel pyta uczniów o to, co było łatwe, co trudne, czego oczekiwałem od kolegów, czego od nauczyciela, co podobało im się najbardziej, co najmniej. Dodatkowo może zapytać, co zrobiliby inaczej, co chcieliby powtórzyć, aby lepiej zrozumieć/rozwiązać problem.

Opowiedz o swojej planecie marzeń – prezentacja efektów prac.

Nauczyciel prosi uczniów o podzielenie się uwagami dotyczącymi poprzedniego zadania. Pyta uczniów, czy poprzednie zadanie było trudne, czy udało się narysować podobny rysunek jak kolega opisywał, na czym polegała trudność
w wykonaniu tego zadania. Następnie pyta uczniów jakie powinny być polecenia, aby były zrozumiałe. Hasła umieszcza dookoła strzałki. Np. konkretne, proste, dokładne, czytelne, zrozumiałe itp.

 

Nauczyciel prawdopodobnie uzyska potwierdzenie, że zadanie było trudne. Dobrze uzyskać informację, że wynikało to z niejasnych komunikatów, zbyt ogólnych, braku precyzji. Wynikało to  prawdopodobnie z tego, że każdy ma inne wyobrażenie o wielkości, kolorze, smaku. Jest to dobre wprowadzenie do etapu przetwarzania podczas którego uczniowie precyzyjnie będą sterować robotami w formie słownych poleceń.

 

1. PRZETWARZANIE (działania uczniów inspirowane przez nauczyciela)

W tej lekcji przetwarzanie dotyczy głównie wyprowadzenia znaczenia słowa programowanie – z dostępnej wiedzy językowej uczniów.

 

2. JAK DOTRZEĆ DO PLANETY MARZEŃ – DYSKUSJA

Procedurę pisania programu nauczyciel zaczyna od pytań skierowanych do uczniów:

  • Co musielibyśmy teraz zrobić, aby z Ziemi dostać się do Planety Marzeń?
  • Jak można sterować rakietą? Pojazdem kosmicznym?
  • Czy można sterować rakietą z Ziemi?
  • Co trzeba napisać, żeby rakieta zdalnie dotarła do Planety?
  • Jakie polecenia należy wydawać, aby były zrozumiałe dla rakiety?
  • Pytanie to zadajemy dopiero, gdy mamy skończony projekt Planety Marzeń – rysunkowy

 

Uczniowie powinni zaproponować różne rozwiązania typu (polecieć samolotem, rakietą, teleportować się). W tym momencie zależy nam na pojawieniu się pojęcia rakiety lub statku kosmicznego. Możliwe jest wysłanie i sterowanie tym pojazdem z Ziemi lub przez człowieka.

Przed napisaniem przez uczniów programu dostania się na Planetę Marzeń, nauczyciel stara się doprowadzić do tego, aby z ust uczniów padło słowo program. Jeżeli to się stanie, to podkreśla ten wyraz, akcentując, że to jest dla nas na dzisiaj najważniejsze słowo. Uczeń, który to słowo wymówił zapisuje je na tablicy, pozostali zaś w zeszytach/w pamięci.

Następuje zabawa ze słowem – podział na sylaby, co to znaczy: pro… uczniowie podają wyrazy zawierające na początku sylabę pro-… oraz z pomocą nauczyciela określają ich znaczenie. Orientujemy się przede wszystkim na takie wyrazy jak: procent, procesja, proces, procedura, prolongować, protokołować…. Nauczyciel wskazuje na znaczenie prefiksu pro – jako bycie za czymś,  a dalej też bycie przychylnym, w kierunku czegoś, kogoś… (przykłady w zestawie materiałów 2.)

Dalej – co to znaczy gram? Uczniowie najprawdopodobniej odpowiedzą poprawnie – jakaś bardzo mała, najmniejsza jednostka miary, mały kroczek…mała ilość..

Zatem – co może znaczyć wyraz PRO-GRAM? Pewnie już łatwo wpadną na to, że to jest postępowanie, krok po kroku… układanie czegoś, według zasady: to, a potem to… Przy czym zwykle towarzyszy temu nasza wiedza, dlaczego taka kolejność…

Podsumowanie I części zajęć

1. PREZENTACJA GALAKTYK I STWORZONYCH PROGRAMÓW

Każda grupa bądź poszczególni uczniowie przedstawiają programy dostania się na Planetę Marzeń oraz wyjaśniają/uzasadniają dlaczego tak właśnie zdecydowali.

 

Dobrze jest uczulić uczniów, aby przy sporządzeniu zapisu kolejnych kroków, postępowali według zasady: zastanów się co trzeba zrobić najpierw, a co w następnej kolejności”.

Ważne, aby uczniowie starali się odpowiedzieć na pytanie: Dlaczego?  - po określeniu każdego kolejnego kroku… Podczas faktycznej lekcji (realizowanej w EduLabie w Poznaniu lub w jednej z filii EduLabu w Wielkopolsce), uczniowie mogą na zakończenie wykorzystać roboty i zdalnie sterując nimi zasymulować test lotu na podłodze.

 

Tak przygotowany program Podroży na naszą Planetę Marzeń zapisujemy na planszy i wieszamy na widocznym miejscu. Istotnym działaniem w tej fazie jest postępowanie według pięciu etapów programowania.

Szczególną uwagę zwracamy na możliwość pojawienia się ewentualnych utrudnień - co mogłoby spowodować zakłócenia programu dotarcia do Planety. W jaki sposób moglibyśmy się zabezpieczyć przed taką ewentualnością…

Systematyzacja

1. GALERIA GALAKTYCZNA – PREZENTACJA PRAC

Uczniowie wieszają arkusze na ścianach (np. za pomocą masy klejącej, taśmy malarskiej), następnie chodząc po sali rozmawia-ją wzajemnie o własnych galaktykach i programach.

 

Uczniowie mogą zaprosić do rozmowy innych uczniów z innych klas. Proszą o komentarze – czy się to podoba?
Czy i jak zmieniliby Planetę ich Marzeń? Ale przede wszystkim o to, czy dobrze został ułożony program podróży.
Sami autorzy Planety i programu odpowiadają np. na następujące pytania:

  • Co zmienilibyśmy w sposobie pracy?
  • Czego powinniśmy się jeszcze dowiedzieć?
  • Co wiem i umiem więcej po tejże lekcji? Gdzie mogę to wykorzystać?

 

Praca podczas realizacji scenariusza może przebiegać w parach lub w większych grupach. Należy unikać pracy samodzielnej poza wyraźnie wskazanymi w scenariuszu. Ważne aby dobór uczniów w pary oraz grupy miał charakter pedagogicznie celowy.

Ewaluacja

Uwagi:

Należy zwrócić uwagę na konieczność dostosowaniu wymagań oraz form i metod pracy do indywidualnych potrzeb uczniów w tym uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, a także dostosować je do wieku uczniów z klas 1-3, ich doświadczeń, możliwości językowych i psychomotorycznych.