Jak one się poruszają?

Edukacja wczesnoszkolna

Cel główny realizacji zajęć

Ukształtowanie nawyku skupienia uwagi na obserwacji otoczenia  (tu: przyrodniczego) oraz spostrzegania określonych sytuacji w otoczeniu (tych, na które możemy mieć wpływ) jako problemów do rozwiązania (nie zaś jako zmiennych bezwzględnie niezależnych).

Cele szczegółowe

 

Uczniowie po zakończonych zajęciach:

  • są przekonani o konieczności projektowania ładnych
    i funkcjonalnych rzeczy;
  • stają się bardziej empatyczni;
  • efektywnie komunikują się w grupie pracy.

Cele niespecyficzne

 

Uczniowie:

  • współpracują w grupie i organizują własny warsztat pracy;
  • demonstrują określone cechy myślenia naukowego
    w opisie sposobu poruszania się zwierząt w kontekście środowiska ich życia;
  • opracowują wstępny raport badawczy.

Materiały i narzędzia wykorzystywane w toku realizowanych zajęć (w tym narzędzia technologiczne)

Materiały dla ucznia:

  • materiały do losowania na podział do pracy do obserwacji (np. kolorowe kartoniki, kartki samoprzylepne, etc);
  • nazwy zwierząt do losowania i przedstawiania w kalamburach;
  • papier, flamastry, kredki, ołówki, podkładki do pisania;
  • przylepne kartki do napisania imienia;
  • aparat fotograficzny/komórka/tablet na grupę (urządzenie do robienia zdjęć).

Materiały dla nauczyciela:

  • papier, kartony, klej, nożyczki;
  • zdjęcia zwierząt obserwowanych podczas wizyty w zoo;
  • powiększona mapa ogrodu zoologicznego (może to być fikcyjna mapa, taka jak w załączeniu, naszkicowana przez nauczyciela na szarym papierze);
  • drukarka, laptopy lub tablety.

Ogólny zarys pomysłu na zajęcia

Lista ogrodów zoologicznych, prowadzących obserwację zwierząt online:

  • Smithsonian’s National Zoo nationalzoo.si.edu/webcams
  • (proszę zwrócić uwagę na różnice czasowe)
  • Zoo w Dublinie www.dublinzoo.ie/17/Webcams.aspx
  • Zoo w Edinburgh www.edinburghzoo.org.uk/webcams/pen-guin-cam/

Celem zajęć jest kształtowanie umiejętności zbierania danych i planowania, co stanowi istotną czynność w procesie programowania oraz w innych działaniach rzeczywistości szkolnej, zawodowej oraz życia codziennego. Ponadto uczniowie nabędą umiejętności charakteryzowania i opisu wybranych gatunków zwierząt.

Badania pokazują, że młodsze dzieci rzadko skupiają uwagę na informacjach dostarczonych przez pracowników zoo, bowiem skierowana ona zostaje na obserwowanie zwierząt (zob. Ross and Gillespie 2008). I ta zdolność zostanie wykorzystana podczas wizyty w  ogrodzie zoologicznym. Zoolodzy często prowadzą badania nad sposobami poruszania
się i zachowaniem zwierząt, aby zdobyć informacje o danym gatunku. Warto - przed wizytą w zoo – opowiedzieć uczniom, czym zajmują się badacze, tacy jak zoolodzy, w których wcielą się  uczniowie podczas wycieczki. W trakcie pobytu w zoo, zadaniem uczniów będzie obserwacja, w jaki sposób zwierzęta się poruszają.

Przebieg zajęć – z uwzględnieniem celu oraz sposobu wykorzystania nowych technologii edukacyjnych na każdym etapie. Temat, metoda pracy, zdanie opisu tematu, czas, wskazówki dla nauczycieli

Wprowadzenie do zajęć

Zajęcia odbywają się w klasie, choć mogą także zostać zrealizowane w odpowiednim dla tego miejscu w ZOO. Uczniowie przedstawiają efekty swojej pracy, opisują, co zaobserwowali. Każdy z uczniów otrzymuje kartkę z napisem: „Moje zwierzę to…………………………Porusza się w następujący sposób…………………………………”.  Uczeń proszony jest o uzupełnienie zdań. Nauczyciel na tym etapie może dokonać wstępnej oceny przeprowadzonego zadania – sprawdzając, czy obserwacja została przeprowadzona prawidłowo na podstawie zebranych danych  (jakich określeń, słów, zwrotów
i wyrażeń użyli uczniowie przy opisie obserwowanego zwierzęcia).

 

Na najbliższej lekcji, odbywającej się w szkole, uczniowie pracują na komputerach, w dokumentach tekstowych. Nauczyciel wcześniej do dokumentu tekstowego wkleja zdjęcie zwierzęcia, które było obserwowane przez danego ucznia (jeśli udało się uczniom zrobić zdjęcia, wówczas wklejamy jego/jej autorstwa). Następnie uczeń jest proszony, aby przepisał zdanie
z kartki, którą otrzymał w zoo, pod zdjęciem wklejonego do edytora tekstu zwierzęcia.

Nauczyciel sprawdza, czy dane zostały odpowiednio wprowadzone, służy pomocą i wsparciem. W dalszej kolejności nauczyciel drukuje zdjęcia z opisem wyników obserwacji uzyskanych przez uczniów, naklejając na kartki kartonu, aby były sztywniejsze. W ostatniej fazie – programowania – będą układać zdjęcia na mapie zoo (można ją powiesić). W tej części nauczyciel  rozpoczyna dyskusję na temat związku miedzy budową anatomiczną zwierzęcia, siedliskiem jego życia
a sposobem poruszania się. Zachęca uczniów by na podstawie własnej wiedzy oraz obserwacji zauważyli prawidłowości
i wyciągnęli wnioski.

 

Tworzenie mapy zoo. Programowanie (odbywa się w szkole)

W tej części uczniowie przygotują – wykorzystując podstawowe umiejętności z zakresu programowania –  mapę  zoo. Nauczyciel przygotowuje mapę, na której zaznacza/wybiera miejsca, w których znajdują się zwierzęta poddane wcześniej obserwacji.  Zamiast dużej mapy, można wydrukować ją w mniejszym formacie i wówczas przekazać uczniom pracującym
w podgrupach. Uczniowie mogą pracować:

  • w podgrupach, takich samych, jak prowadzili obserwację w zoo;
  • indywidualnie.

Organizację pracy uczniów pozostawiamy w dyspozycji nauczyciela.

Zadaniem uczniów jest napisanie programu dla robota, który będzie zatrzymywał się w miejscu prowadzonej przez nich obserwacji. Program ma zawierać komendy:  prosto, w lewo, kroki (ile), w prawo, w dół, etc.

Na koniec uczniowie przyklejają/nakładają zdjęcia i wnioski ze swojej obserwacji, tworząc ostateczną formułę mapy zoo.

Na tym etapie nauczyciel wspiera uczniów w procesie planowania i programowania

Trzecia faza – systematyzacja

Wizyta w zoo (ta część zajęć odbywa się w ogrodzie zoologicznym).

Jeśli wycieczka do zoo nie jest możliwa, proponujemy alternatywne rozwiązanie, w postaci obserwacji zwierząt w ogrodzie zoologicznym za pomocą kamer internetowych. Takie rozwiązanie oferuje coraz więcej ogrodów zoologicznych. W punkcie materiały dla nauczyciela, znajdziecie Państwo przykładową listę wraz z linkami do stanowisk zwierząt w trybie online.

Ze względów organizacyjnych i bezpieczeństwa nauczyciel oraz uczniowie wcześniej dokonują wyboru obszaru wraz
z podziałem na grupy, w którym będzie  ona prowadzona np. pawilon zwierząt zmiennocieplnych. Nauczyciel dostosowuje liczbę stanowisk do ilości dzieci i opiekunów. Na przykład przy jednym stanowisku może być 5-6 obserwujących dzieci.

Nauczyciel dzieli uczniów na grupy (można losować kolorowe kartoniki). Grupy są przydzielone do miejsca obserwacji
np. jedna z grup obserwuje płazy, inna gady, a jeszcze inna ptaki. Każdy z uczniów wybiera jedno zwierzę do obserwacji (np. na stanowisku jest 7 osiołków, uczeń wybiera jednego z nich i na nim skupia uwagę).

 

Na początek proponujemy zabawę w kalambur, którą zaczyna nauczyciel, pytając: „jakim jestem zwierzęciem?” Następnie pokazuje ruch charakterystyczny dla danego zwierzęcia oraz dźwięk, jaki wydaje. Uczniowie muszą odgadnąć, co to za zwierzę. Następnie uczniowie są zachęcani, aby przedstawili swoje zwierzę.

W dalszej części uczniowie będą prowadzić obserwację, wcielając się w rolę naukowców.  Zadaniem nauczyciela jest wyjaśnienie, na czym polega rola badaczy oraz zasady obserwacji. Otrzymują  ołówki, podkładki do pisania i ruszają na przygodę badawczą. Uczniowie dzieleni są na podgrupy, do których przydzielony jest opiekun (wolontariusz).

Uczniowie zostają poinformowani, że powinni skupić uwagę na obserwacji wybranego przez siebie zwierzęcia. Uczniowie potrafiący pisać, wpisują słowa, które określają ruch danego zwierzęcia (pamiętajmy, że leżenie też jest rodzajem ruchu,
np. pokażmy, że zwierzę oddycha). Zaś ci, którzy mają jeszcze trudności z pisaniem, korzystają z pomocy opiekuna/wolontariusza. Uczniowie mogą zrobić zdjęcie lub nagrać film, pokazujący ruch zwierzęcia.

Nauczyciel pyta uczniów o to, co było łatwe, co trudne, czego oczekiwałem od kolegów, czego od nauczyciela, co podobało im się najbardziej, co najmniej. Dodatkowo może zapytać, co zrobiliby inaczej, co chcieliby powtórzyć, aby lepiej zrozumieć/rozwiązać problem.

Czwarta faza – ewaluacja

Druga faza - przetwarzanie

Uwagi:

Należy zwrócić uwagę na konieczność dostosowania wymagań oraz form i metod pracy do indywidualnych potrzeb uczniów, w tym uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, a także dostosować je do wieku uczniów z klas 1-3, ich doświadczeń, możliwości językowych i psychomotorycznych.

 

*Rekomendujemy realizację ćwiczeń z aplikacją ScratchJr w zespołach dwuosobowych (jedno urządzenie mobilne na dwóch uczniów). Takie podejście pozwala rozwijać dodatkowo kompetencje społeczne, w szczególności z zakresu pracy zespołowej, komunikacji. Uczniowie realizując wspólne projekty, uczą się od siebie nawzajem, wymieniają się doświadczeniami, decydują o najwłaściwszej drodze postępowania, testują wzajemnie swoje programy oraz dokumentują powstające projekty.